de Volkskrant, 20 april 2004

Islamiet moet grondwet voor koran stellen

 

Christenen en islamieten zouden respectievelijk op de bijbel of de koran moeten zweren dat zij de Grondwet hoger plaatsen dan Gods woord. Anders kunnen zij geen Nederlander worden, stelt Ewald Vervaet voor.

De spanningen tussen de democratische rechtsstaat en aanhangers van een orthodoxe religie nemen toe. Helaas voor de gematigde moslims zijn daarbij vaak radicale geloofsgenoten betrokken. Met woorden: ‘De islam en de democratie, het zijn dermate verschillende systemen dat hevige strijd onvermijdelijk is’, zei de voorzitter van Hizb ut-Tahrir (HUT) onlangs in de Volkskrant. Maar ook in daden: steeds meer moslim-jongeren trekken ter Heilige Oorlog.
Parallel daaraan stijgt de spanning onder niet-moslims. Mensen als Ayaan Hirsi Ali, Paul Cliteur en Bart Jan Spruyt zien in de islam een gevaar voor de democratische rechtsstaat, terwijl mensen als Marcel van Dam, Thijs Wöltgens en Piet Grijs in die duiding een bedreiging van de rechtsstaat zien omdat die moslims niet de volle ruimte voor hun geloof zou geven.
Al vóór 9/11 heb ik mij afgevraagd wat de verhouding is tussen religie en wetenschap. Wat de islam betreft, is een intrigerende vraag hoe deze rond 850 op wetenschappelijk gebied zo’n geweldige bloei heeft kunnen doormaken, terwijl de aanhangers de afgelopen eeuwen weinig tot niets aan de wetenschap hebben bijgedragen. De verklaring zit in de dominante islam.
Rond 725 is de leer van de ongeschapen koran opgekomen. Deze houdt in dat de tekst van de koran altijd bij God (Allah) is geweest, nooit door Hem is geschapen en dus zuiver goddelijk van aard is. Deze leer zette een domper op elke wetenschappelijke vernieuwing, want een wetenschappelijke tekst is van menselijke aard en zou per definitie ondergeschikt zijn aan de koran.
In 827 is de leer van de ongeschapen koran buiten werking gezet door kalief al-Mamoen. Naast politieke had hij daar ook wetenschappelijke redenen voor. Zo stichtte hij in 832 het Huis van de Wijsheid. Daar kon wetenschap vrijer beoefend worden dan voordien: vertalen van Griekse werken, sterrenkunde en zo meer.
De bloei van het Huis van de Wijsheid heeft niet lang geduurd. Eveneens om politieke redenen werden de leer van de ongeschapen koran en de on- of zelfs anti-wetenschappelijke grondhouding weer dominant onder kalief al-Moetawakkil (847-861).
Tot op heden is de leer van de ongeschapen Koran dominant en orthodox in de islam. Hij houdt elke modernisering tegen, cultureel, economisch, wetenschappelijk, democratisch en rechtsstatelijk. Het is van belang dat voor ogen te houden want de groep ‘Van Dam -  Wöltgens – Grijs’ speculeert op een snelle modernisering van de Nederlandse moslims, precies zoals dat met christenen in de afgelopen vijftig jaar is gebeurd.
Hun denkfout is dat het islamitische denken van 2004 het christelijke denken van 1954 zelfs niet benadert. Het westerse christendom heeft de grote omwenteling van de twaalfde eeuw aangestuurd en doorgemaakt. Daarna volgden onder meer: de Renaissance, de Reformatie, de wetenschappelijke revolutie, de Verlichting, de Industriële Revolutie, de burgerlijke omwenteling van 1848 en de invoering van het algemene kiesrecht. Ja, en dan komen de jaren zestig en zeventig… Dit is allemaal goeddeels voorbij gegaan aan de islam (net als aan het oosterse christendom overigens).
Zelfs als alle moslims in ons land gematigd-orthodox zouden zijn, is het uitgesloten dat de meesten over vijftig jaar de democratische rechtsstaat in het hart hebben gesloten. Vroeg of laat botsen ze op de leer van de ongeschapen koran. Die leer schrijft voor de koran niet alleen religieus en persoonlijk maar ook maatschappelijk en politiek hoger te stellen dan de Grondwet en zijn democratische en rechtsstatelijke strekking. En dat betekent onder meer: geen gelijkheid voor de wet van mannen en vrouwen, geen volledige vrijheid van meningsuiting en geen periodiek terugkerende vrije en geheime verkiezingen.
Niet zomaar maar vanwege de leer van de ongeschapen koran kunnen en willen moslims in de AEL en in de eerder genoemde HUT zich niet aanpassen aan de democratische rechtsstaat. Zo stelt het HUT-boekje Democratie is een systeem van ongelovigen dat democratie een product is van de menselijke geest en niet van de goddelijke geest – de leer van de ongeschapen koran in praktijk. ‘De AEL en de HUT zijn toch kleine groepen!’, kan men tegenwerpen. Zeker, maar mij valt het op dat gematigde moslims zich zelden of nooit van hun radicale geloofsgenoten distantiëren. Ook dat is religieus ingegeven: volgens de idzma-leer mogen moslims elkaar niet afvallen omdat de moslimgemeenschap de eenheid van God moet weerspiegelen.
De rechtsstaat is van links en rechts Nederland. Ik betreur het dan ook dat ze elkaar in het integratiedebat verketteren in plaats van samen de rechtsstaat te verdedigen. De discussie dient niet over de islam als zodanig te gaan, maar over de leer van de ongeschapen koran. Met zes andere Nederlanders meen ik dat we het Nederlanderschap niet meer moeten verstrekken aan niet-Nederlanders die de democratische rechtsstaat niet onderschrijven. Daartoe hebben wij de regering en de Kamer verzocht een wet te maken die in concreto het volgende behelst. Een niet-Nederlandse christen of moslim die Nederlander wil worden, dient bij de bijbel respectievelijk de koran te zweren dat hij/zij in zijn/haar maatschappelijke en politieke handelen de Grondwet hoger zal plaatsen dan de bijbel respectievelijk de koran.
Omdat een orthodoxe protestant, een getuige van Jehovah, een orthodoxe moslim en een fundamentalistische moslim om religieuze redenen zo’n eed niet kunnen afleggen, kunnen zij geen Nederlander worden. Zo selecteert men zichzelf uit.
Zo’n wet dient ook andere doelen. Het percentage vrijzinnige moslims onder de Nederlandse moslims zal erdoor stijgen. En er zullen vrijzinnige moskeeën komen – die zijn er nu niet. Rechts én links kan dat toejuichen. Vrijzinnige moslims zijn immers vóór de democratische rechtsstaat omdat ze de leer van de ongeschapen koran niet erkennen en de koran in zijn cultuur-historische contekst plaatsen.
Verder kan de discussie zakelijker worden. De groep ‘Hirsi Ali - Cliteur – Spruyt’ kan zich op de leer van de ongeschapen koran richten in plaats van op de islam als geheel. Ook kunnen ze erop wijzen dat orthodoxe moslims behalve naar het fundamentalisme ook naar de vrijzinnigheid kunnen overgaan. En de groep ‘Van Dam -  Wöltgens – Grijs’ kan de kwalijke kanten van de leer van de ongeschapen koran verdisconteren in plaats van de islam in zijn geheel te beschermen: de vrijheid om te geloven dat de aartsengel Gabriël de koran aan Mohammed heeft geopenbaard, dient te allen tijde gewaarborgd te zijn; de gedachte dat de Grondwet ondergeschikt is aan de koran, dient echter buiten de vrijheid van godsdienst te vallen vanwege zijn door en door politieke karakter en zijn uiterst explosieve lading. 

Ewald Vervaet is natuurkundige en ontwikkelingspsycholoog.