NRC Handelsblad – Opinie – 16 augustus 2007

Royement Jami is geen optie
 
Jos de Beus.
 
Reacties op het artikel Ehsan Jami hoort in PvdA niet thuis van J.A.A. van Doorn
 
Schept Ehsan Jami zijn eigen slachtofferschap? Dan nog moet de overheid garant staan voor zijn veiligheid en voor die van andere uitgesproken politici, vindt Jos de Beus.
 
In zijn artikel Ehsan Jami hoort in PvdA niet thuis (Opiniepagina, 15 augustus) wijst J.A.A. van Doorn terecht op een aantal punten die een einde kunnen maken aan de voortdurende verdeeldheid en verwarring betreffende het minderhedenbeleid.
 
Democraten erkennen inderdaad géén plicht tot godslastering en evenmin een recht op krenking van gelovige medeburgers, of die nu in de meerderheid zijn (het Nederlandse christendom in verhouding tot de ontkerkelijking) of in de minderheid (Nederlandse moslims sinds de immigratie).
 
Democraten zien met lede ogen aan dat het Kamerlid Wilders het nationalisme van een haatdragende minderheid met potentieel achttien Kamerzetels - tweederde daarvan steunt een Koranverbod - uitdraagt alsof het de identiteit is van een meerderheid van goede vaderlanders. Hij provoceert gelovige nieuwkomers tot geweld om een beslissend argument te krijgen voor een etnische schoonmaak.
 
Democraten betreuren het dat politieke partijen zo zielloos dreigen te worden, dat onbeproefde mediamieke opportunisten doorrennen naar de macht. Zij putten hoop uit gevallen van heilzame zelf-opheffing: Niet Nix, Peter R. de Vries, Abou Jahjah, Hirsi Ali gedurende de tweede helft van haar Kamerlidmaatschap.
 
Maar op een belangrijk punt volg ik Van Doorn niet. Hij bepleit vanwege het dringend belang van pacificatie, integratie en emancipatie niet alleen een harde bestrijding van fundamentalisten en extremisten onder immigranten (na-apers van Mohammed B.), maar ook een harde bestrijding van linkse islamofoben (na-apers van Van Gogh) en rechtse populisten (na-apers van Fortuyn). Gevestigde partijen moeten hier de inhoudelijke confrontatie aangaan en de eigen gelederen gesloten houden. Helpt dat niet en dreigt het politieke midden het te begeven, dan krijgen we nog meer ongelukken zoals de aanslag op Fortuyn door een dierenactivist. Dan resteren slechts gevaarlijke middelen, zoals een cordon sanitaire, een verbod op politieke vrijheden, en, uiteindelijk, een burgeroorlog met een first strike capability voor democraten.
 
Deze les in realisme uit de Weimar Republiek betekent dat de PvdA van Wouter Bos moet verhinderen om na Hirsi Ali nogmaals een invloedrijke fanaticus voort te brengen. Ehsan Jami, de radicale jongeman van het comité voor ex-moslims, moet worden geroyeerd.
 
Ik zie het anders. Waakzame aanhangers van de rechtsstaat moeten zo lang mogelijk doorgaan met doeltreffende rechtsbescherming van hun radicale tegenstanders. Laat ik for the sake of argument meegaan met Van Doorns krasse stelling dat Hirsi Ali, Ellian, Wilders en nu dus ook Jami hun eigen slachtofferschap scheppen. Dan nog wil ik dat mijn overheid garant staat voor de veiligheid van uitgesproken politici die het midden uitdagen en de peilingen mee hebben. Zeker, politici en politiek actieve burgers mogen niet oproepen tot geweld en haat. Evenmin hebben ze gelijk wanneer ze fanatieke opvattingen van religieuze of juist antireligieuze aard representeren. Maar binnen nogal brede marges wens ik het principe van de gelijke en veilige menings- en gewetensvrijheid van allemaal andersdenkenden te verdedigen.
 
Concreet: ik wijs de islamofobie van Wilders af evenals de publieke walging van het oude geloof van Jami. Maar toch moet mijn overheid proberen te voorkomen dat zij worden geliquideerd. En toch roep ik mijn Tweede Kamer op de beginselen van politiek liberalisme en levensbeschouwelijk pluralisme nog eens duidelijk te onderschrijven. 
 
Het probleem van Bos is niet het recht op geloofsafval voor iedereen zoals dat terecht in zijn verkiezingsprogramma staat, doch de strategische keuze van Jamis comité in oprichting. Kiest Jami voor een defensieve missie, dan is verstrengeling tussen de PvdA en zijn initiatief aanvaardbaar. Door aandacht te vragen voor de stille onderdrukking van stille afvalligen in allochtone kring, stelt Jami een schandaal onder onze ogen aan de kaak. Hij is beslist niet de enige actieve partijgenoot die buiten de formele organisatie een stem probeert te geven aan een weerloze groep, zonder dat iemand begint te zeuren over mantelorganisaties van Bos.
 
De zaak ligt anders wanneer Jami gaat doen wat Van Doorn voorspelt, namelijk zijn genootschap gebruiken als een uitvalsbasis voor polarisatie tegen allerlei stromingen in de Nederlandse islam. Dan wordt hij een kleine Coriolanus grown from man to dragon; he has wings; hes more than a creeping thing (Shakespeare). De PvdA hoort namelijk bij de seculiere partijen. Die mogen geen inhoudelijk oordeel vellen over de wijze van godsdienstigheid (wel over het sociale gedrag buiten de moskee, net als dat van ongelovigen buiten Darwins laboratorium trouwens). 
 
Het lijkt me verstandig de gemaakte afspraken over boedelscheiding tussen de acties van Jami als deelnemer aan het islamdebat en zijn acties als partijman, bijvoorbeeld als lid van de gemeenteraad van Leidschendam, strikt te handhaven.
 
Omdat dit zelfs door onverstoorbare waarnemers als Van Doorn - en hij niet alleen - wordt uitgelegd als domheid en lafheid, moet Bos iets extras gaan doen wat hij al veel eerder had kunnen doen. Onder de nieuwe voorzitter moet de PvdA weer een echte volkspartij worden waar kadercursussen worden gegeven over godsdienstpolitiek (met Indische lessen van Van Doorn en Het sociaal-democratisch programma van de onlangs overleden Bart Tromp als verplichte stof). Ook moeten er werkgemeenschappen worden opgericht waarin volksvertegenwoordigers en afdelingsleden discussiëren over de nieuwe godsdienstigheid in de wereld van vandaag.
 

Wil de PvdA de rellerigheid en radeloosheid in het vraagstuk van migratie en integratie stoppen, dan moet ze ingewikkelde geloofszaken bespreekbaar maken in de eigen beweging.
 
God is terug in Jorwerd en daar moet ook de PvdA rekening mee houden 
 
Info:  
Jos de Beus is hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en ondertekenaar van de steunverklaring ten behoeve van een op te richten comit voor ex-moslims. Hij is lid van de PvdA. Het artikel van Van Doorn is na te lezen op www.nrc.nl/opinie